Uned 9 - Darn Darllen 2 - Cwryglau

MP3 o'r darn darllen yn yr uned hon

An MP3 of the "darn darllen" from this unit.

Mae hanes y cwryglau yn mynd yn ôl filoedd o flynyddoedd. Y cwrwgl yw un o’r dulliau cyntaf o deithio ar ddŵr pan fyddai helwyr yn croesi dŵr i chwilio am fwyd. O’r angen yma cafodd cwch ei wneud o ddefnyddiau naturiol oedd ar gael yn lleol.
Mae angen gorchudd o ddefnydd naturiol gwrthddŵr ar ffrâm bren y cwrwgl, ac roedd crwyn anifeiliaid yn ddewis amlwg. Mae’n rhaid i’r ffrâm fod yn ddigon cryf i ddal pwysau person, ond eto’n ddigon ysgafn i un dyn allu ei gario nifer o filltiroedd. Roedd rhaid iddo hefyd fod yn ddigon bach i un croen anifail ei orchuddio. Crwyn gwartheg neu ychen a fyddai’n cael eu defnyddio gan amlaf, ac roedd y crwyn yn cael eu clymu wrth y ffrâm gyda rhaff wedi ei gwneud o stribedi o ledr oedd wedi eu hiro gyda saim o’r un anifail.
Mae gwneud cwryglau yn y modd traddodiadol yn grefft sy’n marw yng Nghymru. Ond mae cryn dipyn o ddiddordeb yn y grefft, fel y mae’r cannoedd o bobl sy’n ymweld â’r Regata Cwryglau flynyddol yng Nghilgerran bob Mis Awst yn ei ddangos. Mae’r digwyddiad hwn yn cynnwys prynhawn o rasys, arddangosfeydd a thrafod y cwryglau.
Cymru’r Byd