Uned 15 - Darn Darllen 2 - Afon Hafren

MP3 o'r darn darllen yn yr uned hon

An MP3 of the "darn darllen" from this unit.

Afon Hafren
Mae Afon Hafren yn dechrau ar ei thaith hir i’r môr ar Fynydd Pumlumon yng nghanolbarth Cymru. Mae’n llifo o Bumlumon mewn hanner cylch ar daith o ryw 320 km (bron 200 milltir) cyn cyrraedd Môr Hafren yn y de. Felly, er iddi ddechrau ei thaith ym Mhowys mae’n rhedeg trwy nifer o siroedd Lloegr ar ei thaith i’r môr. Mae wedi bod yn afon bwysig erioed. Sabrina oedd enw’r Rhufeinwyr arni.
O’i tharddle ryw 700 metr uwchben y môr, mae Afon Hafren yn disgyn 500 metr cyn cyrraedd tre Llanidloes 9 km i ffwrdd. Mae’n croesi’r ffin ac yn llifo ymlaen heibio i dre Amwythig cyn troi i’r de tuag at Stourport, Caerwrangon, Tewkesbury ac yna ymlaen i Gaerloyw cyn cyrraedd y môr.
Er gwaetha’r ffaith bod llif y dŵr yn araf, mae’r foryd lydan wedi bod yn rhwystr i deithwyr rhwng de Lloegr a De Cymru ar hyd y canrifoedd. Rhwng 1873 ac 1885 adeiladwyd twnnel dros 6 km o hyd o dan yr afon ar gyfer rheilffordd i Dde Cymru. Codwyd pont drenau yn agos i Sharpness yn 1879, ond nid adeiladwyd pont ar gyfer moduron tan 1966. Mae Pont Hafren wedi hybu cysylltiadau agosach rhwng trefi De Cymru a threfi de-orllewin Lloegr, yn enwedig Bryste, yn ystod y blynyddoedd diwethaf.