Uned 21 - Darn Darllen 2 - Gelert

MP3 o'r darn darllen yn yr uned hon An MP3 of the "darn darllen" from this unit.

Gelert
Roedd gan Llywelyn ab Iorwerth, Tywysog Cymru, gi o’r enw Gelert. Un diwrnod, pan oedd Llywelyn ar ei ffordd allan i hela, galwodd ei gŵn i gyd ato, ond doedd Gelert ddim gyda nhw. Canodd ei gorn hela. Aeth rhai o’i ddynion i chwilio amdano, ond do’n nhw ddim yn gallu ei weld yn unman. Felly, aeth Llywelyn i hela hebddo.
Ond doedd dim llawer o hwyl ar yr hela y diwrnod hwnnw, a dychwelodd pawb adre heb ddal dim.
Gartre yn y castell, roedd baban bach Llywelyn. Pan aeth ei dad ma’s i hela, roedd e’n cysgu’n dawel yn ei grud. Pan ddaeth Llywelyn adre y noson honno, aeth i mewn i’r castell ar unwaith i weld y plentyn. Pan edrychodd ar y crud, cafodd fraw oherwydd doedd dim sôn am y baban yn unman. Roedd y crud wedi ei ddymchwel, ac roedd y dillad yn goch gan waed. Wrth y crud roedd Gelert yn eistedd, ac roedd ceg y ci, a dannedd y ci hefyd, yn goch gan waed. Heb feddwl ddwywaith, tynnodd Llywelyn ei gleddyf allan a lladd Gelert.
Ond wedyn clywodd Llywelyn sŵn yn dod o ganol y dillad ar y llawr — sŵn fel plentyn yn llefain. Cododd y crud, ac o dano fe gwelodd ei fab bach yn gwenu’n hapus arno. Doedd Llywelyn ddim yn deall. Cododd rai o’r dillad o’r llawr. Yno roedd corff marw blaidd mawr. Rhaid bod Gelert wedi lladd y blaidd a gwaed y blaidd oedd ar ei geg ac ar ddillad gwely’r plentyn.
Mae’r stori hon am Gelert yn enwog iawn. Mae pentre yng Ngwynedd o’r enw Beddgelert. Yno, yn ôl y stori, y claddodd Llywelyn gorff y ci. Ond mae esboniad arall ar enw’r lle a rhyw dafarnwr o Sais a gododd y bedd sydd yn y pentre heddiw — i ddenu ymwelwyr.